Verloren stad

Er is op 13 mei 2000 een groot gedeelte van Enschede verloren gegaan. Straten zijn er niet meer. Straten zijn gedeeltelijk verwoest. Roomveldje & Roombeek ook.
Hier ziet u van iedere straat een stukje verleden.

(de informatie komt mede uit het boek 175 jaar straatnamen in Enschede, 1809-1984 door J. van Ooyik, & Enschede, een veranderende stad. beiden van uitgeverij van de Berg)

(Aanvullingen gevraagd! Wie helpt ?)

Roombeek / Roomveldje

Door Piet IJgosse.
Arbeiderswijk
Het complex Roombeek is genoemd naar een toendertijd daarbij stromende Roombeek, een zijtakje van de Regge. Begin vorige eeuw is de huisvesting in Enschede ronduit slecht en heerst er grote woningnood. Er wordt sporadisch gebouwd. De nieuwbouw voldoet amper aan de wensen van de ruim 7000 hard zwoegende textielarbeiders en de eisen van volksgezondheid. Een nieuwe woningwet maakt het mogelijk dat in 1907 de eerste bouwvereniging "de Volkswoning", (sinds kort "de Woonplaats") wordt opgericht. Iemand die hierin een belangrijke rol speelt is de toenmalig burgervader van de nijvere textielstad, Edo J. Bergsma.

 

Afdakswoning
Oorspronkelijk was het gangbare type arbeidswoning de z.g. "afdakswoning", gebouwd in lange, aaneengesloten rijen. Een grote woonkeuken met twee bedsteden, dat is alles. Aan de achterzijde bevindt zich nog een z.g. spoelhok. Het (droge) toilet staat buiten in een afzonderlijk schuurtje. De puntige zolder is een aaneengesloten opslagplaats zonder scheidingsmuren. De troosteloze arbeiderswijken worden vanaf 1908 geleidelijk vervangen door betere wooncomplexen.

 

Complex Roombeek / Roomveldje
De eerste 133 woningen aan de Roomweg, omheind door shutting nog haag, zijn gebouwd in 1908 onder architectuur van H. Reyers. Een bijzonder detail is wel dat de eerste en de laatste woning in de straat onverhuurbaar blijkt. Hoezo onverhuurbaar ? Aan het begin en het eind van de Roomweg had je geen buren tegenover de keukendeur, dus ook geen sociaal verkeer! In 1929 gaan de huizen over van gas(licht) over op elektriciteit. De woningcorporatie ligt 3 jaar in de clinch met het rijk over de financiering, maar in 1923 kan dan toch eindelijk gestart worden met de bouw van het Roomveldje, in de volksmond de Vogelbuurt. Een jaar later wordt het complex van 178 woningen opgeleverd. De bouwkosten per woning aan de Roomweg waren  ƒ 1906,- , inclusief grond, riolering en bestrating. De all-in bouwkosten in de Vogelbuurt komen uit op ƒ 3498,-. De gemiddelde vooroorlogse huurprijs is ƒ 3,50 per week.

 

Exit
Bij het bestaande, maar sterk verwaarloosde plantsoen met vijver, eens het lommerrijke buitenverblijf "Nieuwlust", ontstaat twintig jaar na de realisatie van de Roomweg, een complex van 37 woningen. (huurprijs ƒ 3,60 per week) Het parkje wordt door gemeentewerken opgeknapt en verrijkt met een fraai uitgevoerde muziektent, gerealiseerd door de leerlingen van de Ambachtschool (LTS). Talloze (muziek)verenigingen manifesteerden zich op dit openbare podium voor de uitgelopen buurt en stad. Het "Nieuwlustpark" wordt in de '60 er jaren bij de Grolsch aangetrokken. De hele omgeving is sinds de Ramp één grote puinhoop. Wellicht een kans om een gedeelte van de onheilsplek te herscheppen in een groen monument.

Buurtatlas
In oktober 1998 onderzoekt I&O research de bevolkingsopbouw van het Roombeek / Roomveldje. Enkele gegevens uit het rapport :

  • Aantal rijenwoningen 661, 2 onder 1 kap 339, vrijstaand 53
  • Gemiddelde woningbezetting : 2,29 personen
  • Gemiddelde ouderdom huizen : 49 jaar
  • Aantal inwoners : 1746 ; Alleenstaanden 1022 (58,5%)
  • Gemiddeld besteedbaar inkomen per huishouden : ƒ 40.650,-
  • Huishoudens met één of andere uitkering : 24 %
  • Gemiddeld aantal kinderen per gezin 1,82
  •  Totaal aantal gezinnen met inwonende kinderen tot 17 jaar : 347
  • Totaal aantal inwonende kinderen tot 17 jaar : 630 ; daarvan maken 99 kinderen deel uit van een éénoudergezin.
Met toestemming overgenomen uit de wijkkrant Enschede Noord, juni/juli/augustus 2000. Tekst Piet IJgosse.          

Hier ziet u van iedere straat een stukje verleden.